Evropakoro Forumo e Romengoro thaj e Phirutnengo European Roma and Travellers Forum



Descargar 245.62 Kb.
Página1/2
Fecha de conversión03.03.2017
Tamaño245.62 Kb.
  1   2

Evropakoro Forumo e Romengoro thaj e Phirutnengo

European Roma and Travellers Forum

Forum européen des Roms et des Gens du voyage









E siťárdengi keňva



Najisáras naďon but e Finskoske, ká žutindas ame te keras kado projekto
A Šibaki sekcija - www.coe.int/lang

I Rada a Evropaki, ando Štrasburko

© Council of Europe

Kado sas tejle skirime andi románi šib, ká kamlas te avel kado kerdo i Rada a Evropaki.


Pa kodo, sar si mišto skirime kadi keňva, joutálij kodo, ko skirindas la tejle andi románi šib.

Margita Wagner

Ministerstvo školství, mládeže a tělovýchovy, Praha 2010
© Council of Europe

So si sa ánde




I Angluni vorba 3

Sar te las perdal o Siťárimasko pláno paj rrománi šib 4

So-j a Evropako a Šibako Porfólijo? 5

Soske búťa šaj keren pe andi siťárimaski soba pala o EŠP

A Šibako paso 10

Ko sim

Soske šiba žanav

Sar žal mange mišto o siťárimo

E fejlura, save šaj pecisajven varikaske, kana resel e žejnen andaj ávera thema

E šiba ande murro trajo 16

O siťárimo

Sar te las perdal e kontrolňíva seznamura andaj Evropako a Šibako Portfólijo

Sa murre búťa taj e lila 33

Sar te žan pala jékh ávres e búťa taj e lila

E kárťi e vorbenca po falo

So si te sa kerav, mejg kezdinou te phenav variso, ká avla a vorba vi tivo taj vi ágor

So si te sa kerav, mejg kezdinou te skirinav o texto
Sar te kerel pe i búťi andi siťárimaski soba 36

Dúj trín vorbi khatar o siťárdo/ i siťárdi 38


Skirindas: I Dr. Barbara Lazenby Simpson, Trinity College, Dublin

Language Policy Division

DG IV - Council of Europe

F-67075 Strasbourg Cedex



decs-lang@coe.intwww.coe.int/lang


A Evropako a Šibako Portfólijo paj rrománi šib (EŠP)
I Angluni vorba

Sas kerde dúj verziji ando Evropako a Šibako Portfólijo (EŠP), te šaj avel siťárdi i rrománi šib taj te siťon pár la. I jékh-i kerdi e šavourenge, save phíren andi angluni trapta taj si 6-11 beršenge taj i dújto-j kerdi e šavourenge, save phíren andi dújto trapta taj si 11-16 beršenge. Varisave papiroša andaj EŠP šaj len pe perdal te siťárna rrománes e šavoura khatar sejdúj trapti.


A Evropake a Šibake Portfólija sas kerde azír, te žutin kodolen, save siťon rrománes andej školi vaj variká áverte andej šibake sobi vaj khejre ká e Rrom. O EŠP sikavel, sar žal sakone jékhéske o siťárimo taj žutij kadej sakones, ko žanel, mír siťol kadi šib, ko kamel te žal pala pesko šejro taj kamel te avel variso andá leste/late.

Andej Evropake a Šibake Portfólija si sa, so žanel pala jékh ávres o manuš, kana siťol i šib taj apal žanel la: te šunel taj te vorbij, te ginel taj te skirij. O EŠP sikavel e šavourenge, sar mišto taj sar akársar siťon i šib. E šavoura musaj te siťon, te šaj skirin tejle ando EŠP sa, sar gejlas lenge kako taj kako taj kadej, te dikhen čáčes, sar-i ande kado láše.

Kadi keňva sas kerdi azír, te sikaven e siťárdonge, sar so kerel pe, sar so šaj kerel pe taj te žutin le te šaj maj feder keren e EŠP.
Sar te las perdal o Siťárimasko pláno paj rrománi šib

O Siťárimasko pláno paj rrománi šib sikavel sa e maj anglune vorbi taj so si sa ánde taj sar te siťárel pe i rrománi šib andi siťárimaski soba.

E vorbi, save sikaven, so trobujas te žanen, te phenen vaj te keren (te šunen, te ginen, te vorbin jékh ávresa, te vorbin, te skirin) e šavoura, te si pi kaki taj kaki Trapta taj save si skirime palaj dešujékh Vorbi

Ando Siťárimasko pláno paj rrománi šib si dešujékh Vorbi, save sikaven, so trobuj e šavouren taj e ternen, taj paša kodo sikaven i histórija, e sokáša taj sar trajin e Rrom taj o rromimo. Paša kodo, ká si e vorbi, save sikaven, so trobunas te žanen e šavoura, te si pi kaki taj kaki Trapta andi šib, taj save-j kerde palaj e dešujékh Vorbi, si khote vi, sar phenel pe čechicka „globální standardy“, save sikaven, sar mezij taj so žanel variko, ko si pi kaki taj kaki Trapta andi šib.

O Siťárimasko pláno paj rrománi šib phenel, ká-lo o manuš andi šib, pi savi Trapta, te žanel te phenel kako taj kako vaj te kerel kako taj kako. Taj te žanel te phenel kako taj kako vaj te kerel kako taj kako, hát o Siťárimasko pláno paj rrománi šib lel perdal jékh vorba – „žanav“. Kado si skirime kadej, te šaj e šavoura haťáren kodo, taj si tejle skirime andej kontrolňíva seznamura, save si andi sekcija ando EŠP taj savi bušol „E šiba ande murro trajo“.

Pala le si ando Siťárimasko pláno paj rrománi šib skirime e štár šibake trapti, save si pej štár Trapti. Kadala trapti si: šunel taj ginel taj vorbij jékh ávresa, vorbij taj skirij.

E štár Trapti – A1, A2, B1, B2

E Trapti, sar si tejle skirime ando Siťárimasko pláno paj rrománi šib, sas lino perdal a keňvatar, savi ávri das i Rada a Evropaki taj savi bušol O Společňívo a evropako referenčňívo rámco, sar te siťáras e šiba (CEFR). Te kamna te žanen pa kado maj but, žan po interneto, te rakhen kaki adresa: www.coe.int/portfolio.

Akár si ando CEFR tejle skirime šouv Trapti, hát ame lam sáma, hoť e šavoura, save phíren andi škola, ká keren i maturita, hát žan feri ži pi štárto Trapta B2. Anda kado o Šiťárimasko pláno paj rrománi šib vorbij feri paj Trapti A1, A2, B1 taj B2. I Trapta A1 si i maj keňňívo taj azír kamen e šavoura, te avel lenge kísno anglunes te žanen te vorbin rrománes feri kuťin vaj te či žanen te vorbin rrománes. Varikaske andaj šavoura či avna dosta e maj keňňíva Trapti, save si tejle chutilde ande Siťárimasko pláno paj rrománi šib, te siťonas má rrománes angla kado andi škola vaj te vorbinas vaj vorbin rrománes khejre.

Sar sako šavouro si frišibe, te žal ando siťárimo maj dúr taj te žal leske kado siťárimo mišto
Sa e šavoura či siťon ečformavones taj kadej frišibe sar e ávera. A Evropako a Šibako Portfólijo si kerdo kadej, te žutij e siťárdon taj sakone jékhe šavoures, taj kadala apal phenna penge khetáne, sar siťona. O šavouro, savo naj kadej but lášo ando siťárimo, siťola kadej, sar bírija te žanel. Sar žala ando siťárimo pala Siťárimasko pláno paj rrománi šib maj dúr sako jékh šavouro pháres, vi te phenes ánglal, taj paša kodo te ikres le pi ečformavo trapta. Variso žanna maj sigo taj variso pale maj kíšin, taj kadej avla vi e búťanca, save si tejle skirime ando Siťárimasko pláno paj rrománi šib, e jékh šaj aven maj pháre sar e ávera.



E siťárdenge

O Siťárimasko pláno paj rrománi šib si aďejs e žejnenge, so siťáren i rrománi šib, láši keňva, ká mindík šaj dikhen andej la, te či žanna, sar te žan maj dúr ando siťárimo. E siťárde, so siťáren i rrománi šib, lasa keren majnem sako kurko taj sikavel lenge, so sa šaj keren e šavourenca, te vorbin lenca pa kako taj kako taj paša kodo dikhen, hoť kadi búťi si kerdi kadej, te žan e šavoura ando siťárimo so maj dúr, sar bírin te žan.



So-j a Evropako a Šibako Portfólijo?
I Rada a Evropaki, kana kerdas o Společňívo a evropako referenčňívo rámco, sar te siťáras e šiba (CEFR) hát kerdas ekcerre vi o Evropako a Šibako Portfólijo (EJP). Sa e portfólija, save šaj len perdal3 si mišto kerde, šaj rakhes le pi kaki veboski adresa www.coe.int/portfolio.

Ande sako a Evropako a Šibako Portfólijo si trín fejlura:





  • A Šibako paso

  • E šiba ande murro trajo

  • Sa murre búťa taj e lila

Taj paša kodo musaj te avel ánde vi o odkazi, ká si andi šib pi savi trapta taj so sa musaj te žanen vorta kadej, sar si tejle skirime ando Společňívo a evropako referenčňívo rámco, sar te siťáras e šiba.


A Šibako paso

Ande a Šibako paso o šavouro skirij, savi si leski maj angluni šib taj sar vorbij. Kado si o maj angluno te len perdal e šavoura anda kado EŠP. Musaj te skirin ánde sa e šiba, save žanen. Ande a Šibako paso apal musaj te skirin, so sa žanen te keren ande kadala šiba.

E šavoura šaj skirin ande kado a Šibako paso dúj trín vorbi, te žanen, ande so si ávera e žejne, save vorbin kakala taj kakala šibasa, save žanen te vorbin vi vouj, taj so line penge ande penge šejre, kana malaďile lenca taj vorbinde lenca. Kado-j báro, te siťol variko andá le rrománes, taj te kamel variko te siťol rrománes, hát musaj te haťárel, so-j o rromimo.

Pej papiroša 10-16 rakhna, sar mezin e búťa, save pasolin, te aven ande a Šibako paso.



E šiba ande murro trajo

O lil, savo bušol – E šiba ande murro trajo - si o maj angluno fejlo, kana siťárel pe i šib andej siťárimaske sobi. A sekcija paj šiba ande murro trajo, savi si ande sako jékh EŠP paj rrománi šib, si vi e kontrolňíva seznamura palaj Vorbi. Kadala seznamura si majnem ečformavi e vorbenca, save si tejle skirime andej šibake trapti ando Siťárimasko pláno paj rrománi šib.

Sako búťi sikavel, so taj sar trobunas te keren e búťa e šavoura, te šaj skirin tejle, sar kerde mišto kaki taj kaki búťi taj ande kado žutin le o siťárdo/i siťárdi. Te keren kadej, hát mišto-j kodo kadej, barim siťon te torďon peska vorbake ando siťárimo taj dikhen, sar žal lenge o siťárimo. Ando EŠP, savo si kerdo e maj terne šavourenge, či skirij pe ánde khanči, no ávri makhen pe e čerhaja, save si šutte paša sako búťi ando kontrolňívo seznamo. Ando EŠP, savo si kerdo e maj phúre šavourenge, tejle skirij pe vi o ďejs, kana sas kísno kaki taj kaki búťi.

Pej papiroša 16-32 rakhna kecave búťa, save šaj keren andi siťárimaski soba.



Sa murre búťa taj e lila

Andi sekcija, ká si sa murre búťa taj e lila ando EŠP, šaj šon e šavoura sa penge búťa. Si khote vi dúj trín búťa, no maj but si khote kecave búťa, save keren e šavoura korkouri kadej, te šaj žan ando siťárimo maj dúr.

Pej papiroša 33-35 rakhna dúj trín vorbi, so sa šaj rakhin ánde.
Dúj trín vorbi, sar lel pe perdal o EŠP

Sako búťi, savi si ando EŠP sikavel, sar šaj kerel pe kaki taj kaki búťi andi siťárimaski soba. O EŠP naj keňva, ká aviloun tejle skirime sa kadej taj kadej taj kadej, či na naj slobodo te lel pe perdal.



  • E Vorbi vaj e búťa, save si ando EŠP, šaj žutin e siťárdes/a siťárda te žanen, sar te keren peski búťi, te kamna te siťáren kadi šib.

  • Sakone šavoures trobuja te avel les keťťi časo, te šaj žal pe sa e trapti andi šib. Sako šavouro avla ande kado áver, variko žala ande kakala taj kakala Trapti vaj ande kakala taj kakala Vorbi, save tecin lenge minďár. Pi áver rrig ande varisave ávera trapti vaj ávera Vorbi šaj žan pale maj loukes.


Sar las pala jékh ávres o EŠP

Majnem mindík lel pe perdal o EŠP, kana má kísno sam ando siťárimo. Kana siťáras, hát vorbinas paj Vorbi, pa save šaj vorbinas feri jekhvar vaj maj butivar vi dúj vaj trín kurke. Phenel pe, hoť mišto avelas, te boldel pe o manuš sako dújto vaj štárto kurko te dikhel ando EŠP.



  • O EŠP naj slobodo šoha te lel pe perdal kadej, hoť žala pe pala jékh ávres, sar žan e papiroša. O siťárdo šaj kerel akárso, so kamel kadej, te pasolij e šavourenge, taj vi, kana siťárel pa kako taj kako.

  • Kana o manuš siťol i šib, hát siťol la ciklicki, sar phenel pe čechicka. E šavoura boldena pe pala sako Vorba maj butivar kadej, sar žana ando siťárimo maj dúr taj sar avna le loukes e maj pháre búťa.


Sa, so si ánde

  • O EŠP či phenel, hoť o siťárdo/i siťárdi šaj lel perdal feri kako taj kako, kana siťárel. E siťárde šaj šon páše e nejve búťa, e nejve papiroša vaj variso áver ande sa e lila taj e búťa anda EŠP, so žutin e manušes te siťárel maj feder. O siťárdo/i siťárdi musaj te vezetij pe pala pesko šejro ande kado.

  • O EŠP šaj lel pe perdal andi akársavi búťi andi siťárimaski soba, andej Vorbi vaj kana gindosajvas, so kamas te siťon taj te žanen e šavoura, kana siťáras le.

  • E Vorbi butivar pasolin paša jékh ávres, azír e šavoura šaj ávri makhen e čerhaja vaj tejle te skirin o ďejs akárká, ká vorbij pe paj búťa, save má kerde, te sas le kaki taj kaki Vorba taj kado ďejs avla mindehun ečformavo.


Kadej šaj keres:

Sa e búťa, pa save maj dúr vorbinasa taj save keren pe pi Trapta A2, šaj aven šutte andi jékh Vorba, kana siťáres:
ME TAJ MURRO NÍPO – SKIRIj A2 – Žanel te skirij dúj trín vorbi ando lil pa varikas anda nípo, ká skirij, sar mezijas o keretšígo, o bijav, kana kerďilas o šavouro taj kadej varisar. Žanel te skirij kadej, sar pasolij paša leske/lake berš.

O KHER TAJ SOSKE BÚŤA KERAS ÁNDE – GINel A2 – Žanel te ginel dúj trín vorbi (kana variko skirij pa varisos, ká si a vorba vi tivo taj vi ágor, vaj skirij, sar variso mezij), sar trajin khejre e Rrom.

E ĎEJSA TAJ E MULATŠÁGURA – ŠUNEL A2 – Haťárel dúj trín vorbi, kana variko vorbij, ká si a vorba vi tivo taj vi ágor, paj Ďejsa vaj pa mulatšágo taj te si khate dosta vorbi, save pinžárel taj te si páše šutte e fenkípura.

O TECHAN TAJ E KIRPI – ŠUNEL A2 – Haťárel, kana variko phenel, so te kerel te lel pér pe kaki taj kaki kirpa, so phiravenas e phúre Rrom taj te žala andej le katka taj katka.

O ČASO, O TAVASI, O MILAJ, O EJSO, O JIVEND TAJ SAR-I AĎEJS – VORBIJ JÉKH ÁVRESA A2 - Žanel te phenel palpále dúj trín vorbi, ko phušel lestar/latar paj Ďejsa vaj pa variso, so pecisajvel, kana sas kako taj kako šon.

E RROM – VORBIJ A2 – Žanel te lel perdal mindejfejlika vorbi, te šaj phenel, sar mezin leske/lake ďejsa.
Sar te keras e búťa te las aminti pe sako jékh šavouro

  • Ká si sakone šavoures pesko EŠP hát šaj keren vi kecave búťa, ká dičona, so line ando šejro, te sas variká vaj kerenas variso – šaj makhen e fenkípura, šaj skirin, sar variso mezijas, šaj phenen, so gindon pe pa kako taj kako taj kadej varisar.

  • Te si vorba pa EŠP andi siťárimaski soba, hát šaj ašáren sakone šavoures, sar-i lášo taj sar kerel peski búťi.


So šaj keres, te si vorba pa EŠP andi siťárimaski soba:

    1. O siťárdo/i siťárdi phenla sakone šavoureske, savo papiroši vaj papiroša a Vorbasa rakhna penge ando EŠP taj savi na dolmut siťile andi siťárimaski soba.

    2. O šavouro ginla opre sa e vorbi, save sikadas leske o siťárdo/i siťárdi taj save si pár leste.

    3. O šavouro vorbij e siťárdesa/a siťárdasa paj vorbi, save si khote tejle skirime, taj o siťárdo/i siťárdi phenla, kadej-i vaj naj. Žanel má kado vaj niči, te žanel kodo, šaj phenel palpále vorba, te phušen lestar, vaj šaj sikavel peske búťa, save kerdas, taj kadej šaj len sáma e ávera, sar mišto žanel kako taj kako.

    4. O šavouro ávri makhla i čerhaj vaj e čerhaja vaj skirija o ďejs taj o siťárdo/i siťárdi ašárel les pa leski búťi.

  • E portfólija šaj aven kerde kadej, te pasolin e šavourenge te avel ánde sa, so trobuj le.


Kadej šaj keres:

Te si o šavouro pi Trapta B1 taj žanel te vorbij taj žanel te halgatij (šunel), no trobuj te žal maj dúr ando ginimo taj ando skirimo, hát apal o portfólijo trobujas te avel pa kodo, hoť avna khote kecave búťa, save žutina e šavoures te žal maj dúr ando ginimo taj ando skirimo.



Sar te siťáras e šavouren te žanen te siťon

  • E šavoura kusa e siťárdonca šaj šinen ávri i vorba, so musaj te siťon taj so trobuj te siťon inke jekhvar. Kado kerel pe kadej, hoť dikhen pej kontrolňíva seznamura, save si paša sako Vorba. Andej le skirina pe nejves, ká kamen te žan ando siťárimo vaj so hibázij lenge te žanen vaj so či žanen te phenen.

  • E papiroša taj e búťa ando EŠP žutin e siťárdon, kana kusa e šavourenca dikhen, sar žal lenge o siťárimo taj so šaj keren te žal kado siťárimo inke maj feder (pa kado vorbij pe vi po papiroši 19).

  • E kontrolňíva seznamura žutin e siťárdon taj vi e šavouren te žanen, sar žal lenge o siťárimo, taj sako jékh šavouro si te del perdal sa, te šaj len sáma e ávera, so má žanel. Kadalesa siťon, ande so si láše taj paša kodo siťáren le, sar te dikhen pér pe. Te žanen te phenen penge, lášo sim vaj inke či žanav kako taj kako, musaj te siťuvav maj but taj kadej varisar.


Kana vorbinas e kolegonca taj e dejanca taj e dadenca

  • O EŠP sikavel, so má žanel o šavouro, sar žal leske kako taj kako. Ande kado šaj dikhen vi e deja taj e dada taj vi e ávera siťárde. Te si ávri makhle e čerhaja taj te si tejle skirime e ďejsa, kana sas lenge kaki taj kaki búťi kísno, hát e ávera šaj len sáma, ži ká má gejlas ando siťimo taj so má siťilas. Taj te si paša le tejle skirime variso khatar o siťárdo/i siťárdi, hát šaj len e ávera sáma, hoť čáčes si kadej.

  • O EŠP šaj avel lino perdal te vorbin jékh ávresa pár leste e siťárde.


O EŠP žutij te avel o siťárimo maj lášo

E siťárde, save lena perdal o Siťárimasko pláno paj rrománi šib, taj e Evropake a Šibake Portfólija paj rrománi šib rakhna ánde mindejfejlika fejlura, sar šaj keren pengi búťi andej siťárimaske sobi, te siťárna i rrománi šib. Sa e búťa, save si ando Siťárimasko pláno paj rrománi šib, taj e búťa, save si tejle skirime andej kontrolňíva seznamura ando EJP, šaj len perdal, te kamna te den e šavouren te keren varisoski búťi taj te kamna te keren lenca variso andi siťárimaski soba. E búťa šaj šos akársar paša pe taj kadej šaj avel o siťárimo naďon lášo.

Trobun te len sáma, hoť te siťárna e šavouren, či trobuja tume čisoske ávera kuč fejlura. Majnem mindík len pe perdal feri kecave fejlura, save si má andi siťárimaski soba vaj andi škola. E ávera šaj kiden loukes khetáne taj šaj len perdal e novini, e fenkípura andaj novini vaj pa interneto, e fejlura, save si čáče (sar mezinas e rrománe búťa, kaki taj kaki kirpa taj kadej varisar), e ďíja, sar vorbin e žejne, save si tejle chutilde pej kazeti, variso, ká si a vorba vi tivo taj vi ágor, taj kadej varisar.

Na bistren, hoť te žutina tume e šavoura, te keren tumenca e fejlura, save apal lena perdal, te siťárna le, hát kodo žutija le, te len o siťárimo maj feder.


Te kamas te kopírulinas e papiroša anda EŠP

E papiroša e búťanca žutin te avel o siťárimo maj lášo taj azír, te vorbina paj akársave Vorbi, šaj kopírulis le, sar kames, khonik či ikrel tu ande kado tejle.




Soske búťa šaj keren pe andi siťárimaski soba pala o EŠP
A ŠIBAKO PASO
O EŠP pi angluni trapta

O EŠP pi dújto trapta

E anglune lípíša, kon-i ko

Keťťeberšengo-j/i-j: jékh-i I Trapta: A1

E pomúcki:

Sakone šavoures den po jékh o EŠP, kouvli lobda



Sar te kerel pe i búťi:

  1. Te malaďosa e šavourenca anglunes, hát bešajár le ando kruho taj sakoneske šude i lobda. Kana o šavouro chutilla i lobda, musaj te phenel rrománes „sar bušol“ taj apal te phenel „ká bešel“.

  2. De sakones o EŠP.

  3. E šavoura phutrena o EŠP po papiroši 4 taj tejle skirina (ande kado žutija le o siťárdo/i siťárdi) penge ánava taj ká bešen.

  4. E ávera vorbi skirina pe maj kíšin, te siťona e šavoura te phenen, soski-j kadi farba, sar bušol kako taj kako fejlo, savo kamen taj kadej varisar.

O EŠP pi dújto trapta

E rrománe ánava maškar e šavoura andi siťárimaski soba taj khejre

Keťťeberšengo-j/i-j: 11-16 I Trapta: A1

Sar te kerel pe i búťi:

  1. O siťárdo/i siťárdi vorbij jékh ávresa, pala kas šon pe e ánava taj mír šon pe.

  2. Akárko andaj šavoura šaj phenel, soske ánava pinžárel taj kodola variká tejle skirin.

  3. Vorbin e šavourenca pa kodo, sar phenen penga dejake taj penge dadeske taj e ávrenge anda nípo.

  4. E šavouren si khereski búťi, te phuškeren taj te ginen khetáne sa e vorbi pa pesko nípo/paj Rrom pa interneto, keňvi taj kadej varisar.

  5. E šavoura si po dúj vaj po trín taj keren o plagáto ká

    1. skirina, mír musaj te avel e Rromen e rrománe ánava,

    2. skirina, sar bušon e nípura taj soske-j lenge ánava taj so kadala žejne kerenas vaj keren,

    3. šona sa khetáne e vorbi, save kidine, kana phuškerde e žejnendar khejre pa kado.

  6. E šavoura sikaven e ávrenge penge plagátura, save kerde taj vorbin pár le e ávrenge.

D

új trín vorbi: E šavoura keren e plagátura kadej te pasolij paša kodo keťťenge-j.

Te si vorba pa EŠP andi siťárimaski soba, hát e šavoura tejle skirina po papiroši 4, sar bušon e žejne lende khejre taj andej Rrom.



O EŠP pi angluni trapta

O EŠP pi dújto trapta

Save šiba žanav

Keras o plagáto a siťárimaska sobake taj tejle chutilas e vorbi ando EŠP

Keťťeberšengo-j/i-j: jékh-i I Trapta: A1

Po papiroši 5 tejle skirina e šavoura, save šiba žanen. Kadala vorbi šaj aven chutilde sa po plagáto, ká avla skirime, sar sako jékh šavouro žanel te vorbij, taj páše te avel šutto lesko/lako fenkípo, taj kado plagáto apal šaj akastin po falo andi siťárimaski soba.


Save šiba žanas


Žanas te vorbinas kadale šibanca

































E

My name is: _______________________________________

I live in: __________________________________________

My eyes are: ______________________________________

My hair is: ________________________________________

My favourite colour: _________________________________

My favourite food: __________________________________

My favourite activity: ________________________________

Other things about me: _______________________________

_________________________________________________

_________________________________________________

_________________________________________________

My picture

My name is: _______________________________________

I live in: __________________________________________

My eyes are: ______________________________________

My hair is: ________________________________________

My favourite colour: _________________________________

My favourite food: __________________________________

My favourite activity: ________________________________

Other things about me: _______________________________

_________________________________________________

_________________________________________________

_________________________________________________

My picture

pomúcki:

O papiroši, te kerel pe andá leste o plagáto, e fixi, e šavourenge fenkípura taj lenge ánava



Sar te kerel pe i búťi:

  1. Skirin tejle, sar bušon e šavoura pi kaki kárťa.

  2. Opre mang e šavouren te phutren o EŠP po papiroši 5.

  • Phuš lendar „Sar vorbin khejre?”

  • „Sar vorbin, te san andi škola?”

  • „Ande savi šib ginen?”

  • Taj kadej varisar.

  1. Žutin e šavouren te phenen palpále vorba, te phuškeresa lendar pa

kado so maj but.
D

új trín vorbi: E šavoura, save si maj phúre, trobunas te len perdal i kárťa, savi si po papiroši 7 taj sikavel, sar me gindij,


sar mišto žanav i šib, sar si tejle skirime andi keňva

savi bušol “Společňívo evropako referenčňího rámco

te siťáras e šiba” . Ande kadi kárťá tejle skirina sa e vorbi pa

penge šiba, pa save vorbin ando EŠP taj savo si kerdo e

šavourenge pi dújto trapta po papiroši 6.

O EŠP pi angluni trapta

O EŠP pi dújto trapta

Sar žal mange mišto o siťárimo
Ande sako EŠP si dúj papiroša pa kodo, sar žal e šavourenge mišto o siťárimo. Kadej-i azír, te dikhas, ká-le e šavoura ando siťárimo, pe save šibake trapti kadej, sar si tejle skirime andi keňva, so bušol Společnívo evropako referenčňího rámco te siťáras e šiba.

A kárťa, sava si štár Trapti khatar o Siťárimasko pláno paj rrománi šib A1, A2, B1 a B2, si vi vorbi, save sikaven, so sa žanel o šavouro, te si pi kaki taj kaki šibaki trapta. Kana o šavouro del perdal sa e búťa, save má šaj kerel pi kaki taj kaki šibaki trapta, hát atunči musaj te bešes lesa tejle taj te dikhen khetáne pe kadala papiroša.


Te si variko pi kaki taj kaki trapta, hát šaj skirij akársar peske tejle, sar žal leske/lake kako taj kako. Šaj skirij peske žanav te kerav kado, te žutin ma ande kado e ávera, te žutin ma ek cerra ande kado e ávera, taj žanav te kerav kado korkouri, khonik či žutij ma. Kadej šaj aven tejle skirime vi e cigne lípíša, save žutin varikas, te žal maj dúr ando siťárimo.
Akárkana trobujas mindík te bolden tume, te dikhen pe kadala papiroša jekvar tela ek šon vaj kadej varisar. Keťťivar tume kadi šib siťárna, pala kodo keťťivar kado kerna. Te si e šavouren i rrománi šib jekvar tela‘k kurko, trobuja le te den le maj but časo te žanen kodo, so trobun te žanen. Te siťon rrománes pánžvar tela‘k kurko, hát kadala šavoura žana ando siťárimo maj frišibe sar e anglune, taj kadej šaj tejle chutilen, sar žal lenge o siťárimo mišto. No phenel pe, hoť mišto avelas, te o siťárdo/i siťárdi kusa e šavouresa linoun kadala papiroša ando vast sako šouvto vaj ochtoto kurko, te vorbin, si vorba pa EŠP andi siťárimaski soba.
Šaj les perdal kako: skirin tejle o ďejs, kana o šavouro gejlas ando siťárimo maj dúr, taj skirin kado, ká trobuj ando rámečko. Áver drom ande kado si, hoť ávri makhesa o rámečko vaj makhesa i vurma, sar mišto vaj čorres kako taj kako žanes te keres.
Kadej šaj keres:





A1

A2




Žutin ma but

*


Žutin ma ek cerra

**


Khonik či žutij ma

***


Žutin ma but

*


Žutin ma ek cerra

**


Khonik či žutij ma

***


Šunav



26/9/20..

16/10/20..

6/11/20..

25/11/20..































Šunav



Žutin ma but

Žutin ma ek cerra

Khonik či žutij ma




Žutin ma but

Žutin ma ek cerra

Khonik či žutij ma




Žutin ma but

Žutin ma ek cerra

Khonik či žutij ma
















Šunav






















E fejlura, save šaj pecisajven varikaske, kana resel e žejnen andaj ávera thema
E papirošenca anda EŠP, save si paj fejlura, save šaj pecisajven varikaske, kana resel e žejnen andaj ávera thema, šaj keren lenca feri atunči, te kerdan má e šavourenca varisoski búťi paj Vorbi, pa save vorbinas maj dúr:

O kher taj soske búťa keras ánde

Soske búťa keren e Rrom

E Ďejsa taj e mulatšágura

Pej droma

O techan taj e kirpi

E koňíčkura taj e umeňa
Na bistren! Varikana trobujas te dikhen ando EŠP. Naj musaj te skiris ávri sa e kárťi, no e thana, ká skirina tejle e šavoura, sar gejlas lenge kako taj kako, vaj so áver skirinde pa siťárimo, musaj te dikhes barim uňivar.

O EŠP pi dújto trapta

Te gindosajvas, sar trajin e žejne

I Vorba: O kher taj soske búťa keras ánde

B1

Žanav te ginav, sar mezin e ávrenge ďejsa.


B1

Žanav te skirinav paj búťi, savi kerav khejre taj savi kerav anda kako taj kako.


B1

Žanav te skirinav dúj trín vorbi paj maj anglune sokáša, save ikras amende khejre.
Sar te kerel pe i búťi:


  1. Vorbin khetáne e šavourenca, sar mezin tumáre ďejsa, so pecisajlas variso báro tumende khejre, sar musaj te vezetij pe o manuš, te si khejre taj kadej varisar.

  2. Pi tábla skirin sa e vorbi pa kado, save aven tumenge ando šejro. Te skirisa kadala vorbi pi tábla, le perdal kako schéma.



E maj anglune búťa, save keren pe amende khejre taj variso báro, so pecisajlas amende

… … … …


… … … …

Sar mezin e ďejsa amende khejre.


O EŠP

Pi dújto trapta

O papiroši 11


Soske búťa keren e žejne amende khejre

… … … …


… … … …

Soske búťa musaj te kerav khejre

… … … …


… … … …



E sokáša, save ikrel feri murro nípo

… … … …


… … … …





So maj feder khejre kamav te kerav

… … … …


… … … …

So či kamav te kerav

… … … …


… … … …





  1. T

    e avna sa e vorbi ánde skirime ando schéma, ker tuke dúj sloupečkura.

  2. Ando jékh skirin e Rromenge búťa, so pecisajvel ká e Rrom, soske-j e maj anglune sokáša ká e Rrom, taj dikh, so e ávera šavoura tejle skirinde paj gáže. Skirinde kodo, so tu?




Sar trajin e Rrom

Sar trajin e gáže

…… …….. ….

… …… … ..



…… …… …….




O EŠP pi dújto trapta

  1. Te avla vorba pa EŠP andi siťárimaski soba, hát e maj anglune vorbi tejle skirina e šavoura ando EŠP, savo si kerdo e šavourenge, save si pi dújto trapta. Kadala vorbi si tejle skirime pej papiroša 13 ži 14 andi sekcija Murro nípo, E sokáša ande murro nípo/andej Rrom taj E ďejsa amende khejre.


O



EŠP pi angluni trapta
- E maj terne šavoura šaj len perdal e papiroša 10 taj 11.


O papiroši 10 So siťilem paj ávera žejne taj paj ávera thana

O papiroši 11 Sar trajinav
Ando papiroši 10 šaj skirin tejle e maj terne šavoura dúj trín vorbi, so siťile vaj so rakhle ávri paj žejne taj sar trajin áverte taj sar trajin e ávera Rrom.

Te avna e šavoura ando siťárimo maj dúr, trobujas te kezdin te phuškeren korkouri, sar e žejne trajin áverte taj sar trajin e ávera Rrom. Kadala phušimátura trobun te aven tejle skirime khote, ká avla skirime “So kamlemas te žanav paj žejne taj paj thana”.




Po papiroši 11 šaj e šavoura tejle skirin dúj trín vorbi pa pesko trajo, sar trajin taj so kamen te phenen e ávrenge, mír kadej trajin.

Kado papiroši sas kerdo azír, te len pe sáma e maj terne šavoura, soske-j le sokáša, sar barvajáren le taj kadej, te na lažan pe, ká si anda kako taj kako nípo taj ká si Rrom.


Kadale dúje papirošenca keren búťi atunči, te avna kísna e búťanca andi siťárimaski soba, ká vorbina pa kakala Vorbi - Me taj murro nípo, O kher taj soske búťa keras ánde, E Rrom, Soske búťa keren e Rrom, E Ďejsa taj e mulatšágura, Pej droma, O techan taj e kirpi taj e Koňíčkura taj e umeňa.
E ŠIBA ANDE MURRO TRAJO
Keťťeberšengo-j/i-j: jékh-i I Trapta: jékh-i
Kadi búťi trobujas te keren sa e šavoura. Te haťárna, sar o manuš siťol, hát žanna vi voun te len kado perdal akárkana, te trobuja te siťon.

O

EŠP pi angluni trapta


Sa pa siťárimo

Khate šaj len sáma e maj terne šavoura, so má siťile, taj te len pe sáma, sar sas voujake, kana siťonas taj so sas pháro.

O siťárdo/i siťárdi trobujas te boldel pe te dikhel pala kado papiroši jekhvar tela‘k šon vaj kadej varisar taj e šavoura te vorbina jékh ávrenca andi siťárimaski soba vaj te vorbina lenca andej jákha e siťárde, trobundoun pala kado te skirin tejle penge vorbi ande kako taj kako rámečko.
O EŠP pi dújto trapta

Siťuvas e nejve fejlura

S

ar te siťuvas e nejve vorbi (o papiroši 18).

E vorbi, save tejle skirina khate e šavoura, sikavna, sar maj feder siťon. Mejg avna pe kado, žala dosta páji, vi ek berš vaj vi maj but. Te sikavna e šavourenge variso, sar siťol o manuš, hát šaj kadej kezdin te gindon pe, no kado trobuj te sikaven lenge taj te vorbin lenca pa kado te avna kísno e siťárimasa.


Sar te kerel pe i búťi:

O siťárdo/i siťárdi kerel sa e búťa e šavourenca kadej, te šaj gindoj pe, te avna kísno a búťasa, sar siťonas e šavoura.




Kadej šaj keres:

Pala kodo, te phenla o siťárdo/i siťárdi, pa savi Vorba aďejs e šavoura siťona taj te siťárla e nejve vorbi, šaj kezdij te phuškerel lendar kadej, te šaj len pe sáma.



  • Sar kames te les kadala nejve vorbi ande pesko šejro?

  • Gindis, hoť mišto avelas te skirisas le tuke tejle?

  • Mišto avelas te kerav áver dáta kecavo cigno kvízo, te dikhas, sar lal le ando šejro?

  • Taj, so o skirimo –, sar kames te les les ando šejro?

  • Kana vorbinas andi siťárimaski soba paj nejve vorbi, siťos le mindík kadej sar e ávera?

E šavoura tejle skirina penge, sar siťon khote, ká avla skirime “E nejve vorbi”
Kadej trobuj te avel kerdi akársar i búťi vi te žala i vorba pa “E nejve vorbi, sar skiris le tejle” taj “E nejve vorbi pa variso vaj varikas“ taj kadej varisar.

O EŠP pi dújto trapta
So má kerdem taj so bízinav ma varikana te kerav

Keťťeberšengo-j/i-j: 11-16 I Trapta: A2-B2

So te avel kísno: Kadala papiroša sas kerde azír, te žutin e šavouren te na daran te gindon pe, so line ando šejro, kana kerenas kako taj kako vaj kana resle kakale taj kakale žejnen, te gindon pe, taj te len pe sáma, so sa žanen taj so šaj lešij le.

Sar te kerel pe i búťi:

  1. Sako šavouro kerla po báro papiroši vurma ká tejle skirija, kana kerďilas taj savi žal víďik, so šaj lešij les varikana.

  2. Sako šavouro šaj phenel akárso, so avel leske ando šejro, te si vorba pa kodo, so sa pecisajlas leske taj so las ando šejro, kana pecisajlas leske kako taj kako vaj kana reslas kakale taj kakale žejnen, taj sa e vorbi skirin pi tábla (kana kerďilas o šavouro, pej droma, múlas variko, e mulatšágura, o angluno ďejs andi škola taj kadej varisar).

  3. Sako šavouro tejle skirija pi vurma, so kamel te phenel e ávrenge, so sa pecisajlas leske.

Akánik aviloun mišto, te keren varisoski búťi pa kodo „Soske búťa keren e Rrom“ taj paj „Koňíčkura taj e umeňa“.

Zumav te rakhes kusa e šavourenca so maj but, so lešij e manušes, te kerel kaki taj kaki búťi, so musaj te kerel o manuš, te šaj rakhel taj kerel kecavi búťi, soske búťa keren e nípura taj kadej varisar.



  1. Varikana áver dáta bolde tu pala kado báro papiroši, ká si kerdi i vurma, taj opre mang e šavouren te skirin tejle, so kamen, te avel jekhvar lenge gáta ande lengo trajo, taj so musaj te keren, te avel kadej.

  2. Sako šavouro skirija dúj trín vorbi pa kako „So kamous te avel andá ma”.

  3. Te avla kadi búťi kísno, sako šavouro vorbija e ávre šavourenge pa sa, so tejle skirindas pi peski vurma.




me taj murro nípo

o EšP pi angluni trapta

O EŠP pi dújto trapta

Keťťeberšengo-j/i-j: jékh-i I Trapta: A1

So te avel kísno: Te žal i vorba pa kodo, soske-j e Rrom taj sar trajin, taj paša kodo te len sáma, save Rrom vaj e nípura keren kaki taj kaki búťi.

Sar te kerel pe i búťi:

I búťi šaj kerel pe kadej, sar si tejle skirime khate po papiroši 10 “E Románe ánava andej Rrom taj ando nípo”.

Te keresa kadej, trobujas te avel kerdi i búťi kadej, te len e ávera sáma, soske ánava vaj Rrom pasolin paša kakala taj kakala búťa.
Te avla vorba pa EŠP andi siťárimaski soba, hát atunči e šavoura tejle skirina penge, soske búťa pa kado taj paj Vorbi má kerde.

Dikh pej vorbi, so má žanen e šavoura, te si pi Trapta A1, A2, B1, save si tejle skirime ando Siťárimasko pláno paj rrománi šib khote, ká si tejle skirime - vorbij jékh ávresa – Vorba “Me taj murro nípo”.




A1

A2

B1

Žanav te phenav palpále vorba, ko phušel mandar, dúj trín vorbi paj Rrom, khatar sármozij murro nípo, keťťeberšenge sam taj kon-i ko ando nípo, te žutij ma variko ande kado.

Žanav te phenav palpále vorba, te phušel mandar variko anda nípo vaj andaj Rrom, variso, so pinžárav vaj žanav –, sar bušuvav, keťťengi/o sim, keťťi phrala si ma taj pheňa, sar bušon e ávera žejne anda nípo taj kadej varisar.

Žanav te phušav taj te phenav palpále vorba, ko phušel mandar, pa akárso, so pinžárav taj žanav (pa nípo, pa kher, so kerel i dej taj o dad, so kamav te kerav taj kadej varisar).


o EšP pi angluni trapta

Keťťeberšengo-j/i-j: 6-11 I Trapta: A1-A2

Me

E pomúcki:

E šavouresko fenkípo (o digitálňívo foťáko si naďon láši pomúcka)



Sar te kerel pe i búťi:

  1. O šavouro pesko fenkípo lepija andi “keňva”, savi kerla peske anda papiroši.

  2. Tejle skirija vaj tejle skirija pala variso, sar bušol, keťťengo-j/i-j, ká phírel andi škola, ká bešel taj kadej varisar.

  3. Skirija dúj trín vorbi, soske-j leske/lake bal taj jákha.

  4. Skirija dúj trín vorbi, so kamel taj so či kamel, variso pa pesko nípo, sar aďejs gejlas andi škola taj kadej varisar.

  5. A keňvake papiroša šona pe khetáne vaj šona pe andi fólija taj šona pe ando EŠP pe thanes, ká si „Sa e búťa taj e lila“.

Te avla vorba pa EŠP andi siťárimaski soba, mišto aviloun, te válastin ávri variso anda kakala kontrolňíva seznamura:


Me taj murro nípo

O kher taj soske búťa keras ánde

E Rrom

E Ďejsa taj e mulatšágura



Andi škola

Pej droma

O techan taj e kirpi

O KHER TAJ SOSKE BÚŤA KERAS ÁNDE
Te vorbisa pa kadi Vorba, mišto aviloun, te les perdal e fenkípura, save ande kado šaj žutin tu. Mišto aviloun, te kides tuke khetáne sa e fenkípura, save pasolin paša kadi Vorba – o nábitko, sar mezin e akársave sobi ando kher taj kadej varisar. Kado šaj rakhes andej časopisura, katalogura, andej novini vaj po interneto.

Šaj keres e akársave búťa e šavourenca kadej, te les paša kodo aminti, keťťeberšenge-j.



  • E šavoura makhna, sar mezij o kher taj tejle skirina, sar bušol kaki taj kaki soba taj so si sa ánde.

  • Vorbina pa kodo, savi soba maj but khejre kamen taj mír.

  • Skirina dúj trín vorbi pa penge thana, save maj but kamen.

  • Vorbina taj skirina tuke tejle, so sa siťile peska dejatar taj peske dadestar taj peska mámatar taj peske papostar.


o EšP pi angluni trapta

O EŠP pi dújto trapta

Keťťeberšengo-j/i-j: jékh-i I Trapta: A2

So te avel kísno: Te vorbin, sar-i lende khejre.

Sar te kerel pe i búťi:

  1. Sako šavouro anla peske khejral varisosko fejlo – maj feder avelas te avel kecavo, so naj e ávren (šaj avel variso phuráno vaj variso, so si ávre thanestar taj kadej varisar).

  2. Sako šavouro pesko fejlo sikavla e ávrenge taj e ávera zumavna te aven pe kodo, so-j kodo.

  3. Te avna pe kodo, o šavouro phenla, ká si kado fejlo khejre šutto taj pe so si.

  4. Te či avna pe kodo, o šavouro korkouri phenla, so-j kodo, khatar-i, ká si kado fejlo khejre šutto taj pe so si.

Pa kado šaj vorbis vi te vorbisa pa kakala Vorbi:



  • E Ďejsa taj e mulatšágura

  • O techan taj e kirpi

  • E koňíčkura taj e umeňa


E RROM

O EŠP pi dújto trapta

Keťťeberšengo-j/i-j: 11-16 I Trapta: A1

So te avel kísno: Te siťon, sar bušon e thana taj e búťa, save keren pe andej Rrom.

Sar te kerel pe i búťi:

  1. Sako šavouro šaj phenel, so avla leske ando šejro, te žala i vorba pa kodo, sar bušon e thana, karing bešen, taj te avlas musaj šaj len perdal e fenkípura (i banka, i šingálengi staňica, o kino, i bári bolta taj kadej varisar).

  2. E šavoura keren búťi po dúj vaj po trín taj makhen ávri i kárťa karing bešen taj ká makhen majnem sa, so si o maj angluno khote.

  3. Pa sako than vorbin taj pe sako papiroši rrigate tejle skirin dúj trín vorbi, soske búťa keren pe katka taj katka – e maj terne šavoura tejle skirina penge e maj anglune vorbi, e maj phúre šavoura tejle skirina penge dúj trín vorbi.

  4. Sa e kárťi taj e papiroša avna apal akastime po falo.


o EšP pi angluni trapta

O EŠP pi dújto trapta

Keťťeberšengo-j/i-j: jékh-i I Trapta: A1-A2

So te avel kísno: Te siťon, sar bušon e maj anglune techana taj te žanen te den ďejs, te mangen penge variso taj te najisáren.

Sar te kerel pe i búťi:

  1. Andi siťárimaski soba keren dúj trín pijarcura taj šaj len perdal e šúše bátogura, zejčígo, ďimejčo taj kadej varisar.

  2. E šavoura siťona, sar bušol kako taj kako techan, sar te mangen penge variso taj te kinen, taj te siťon, sar te najisáren.

  3. E šavoura tejle skirina penge po papiroši, so trobuj te kinen, sosko techan.

  4. Paša sako búdejva ávri válastin jékhe boltošes vaj jékha boltoškiňa. Voun musaj te den ďejs sakones, ko avla lende te kinkeren, te phenen lenge, so keťťi kouštálij taj te najisáren lenge.

  5. E šavoura opre phíren intrego pijarco taj kinkeren kodo, so si lenge tejle skirime po papiroši.

Dúj trín vorbi: Te vorbisa pa kaki Vorba, trobuja tu te avel tu dosta šúše bátogura pa akársos, ande so si o techan, taj o ďimejčo taj o zejčígo, so naj živindo.

o EšP pi angluni trapta

O EŠP pi dújto trapta

Keťťeberšengo-j/i-j: jékh-i I Trapta: A2

So te avel kísno: Te siťon, sar bušon taj soske búťa keren pe andej gáženge khera taj sar bušon e ávera thana na dúr, karing e šavoura bešen.

E pomúcki:

I kárťa, karing bešen vi e sámonca, save si pej khera vaj pej thana. E fenkípura, sar mezin e gáženge khera vaj e thana na dúr, karing bešen (e bolti, e orvoša, e khera, ká šaj les tuke unžule te gines e keňvi, i ťelocvična, o párko, ká khelen pe e šavoura taj kadej varisar). E maj anglune vorbi skirin rrigate pej kárťi.



Sar te kerel pe i búťi:

  1. Sikav e fenkípura pala jékh ávres taj keren búťi paj maj anglune vorbi.

  2. Hamin ánde e kárťi taj phen e šavourenge, te rakhin pašaj fenkípura e kárťi e vorbenca, save paša le pasolin.

  3. E šavoura vorbin paj mindejfejlika tájura taj paj žejne, save khote keren búťi/khelen pe, phíren khote.

  4. Keren dúj trín lípíša taj žan khote, so-j paša tumári škola maj páše.

  5. Khote, ká avna, torďon taj phenen, sar mezij variso čáčes taj sar mezijas kodo, kana dikhlan les po fenkípo.

  6. Aven palpále andi siťárimaski soba. E šavoura dikhna pi kárťa taj phenna, soske sámura pasolin paša-j khera vaj pašaj thana.



SOSKE BÚŤA KEREN E RROM
o EšP pi angluni trapta

O EŠP pi dújto trapta

Keťťeberšengo-j/i-j: jékh-i I Trapta: A1-A2

So te avel kísno: Te siťon, sar bušon e thana taj e búťa, save keren pe andej Rrom.

Sar te kerel pe i búťi:

  1. Ker tuke e akársave kárťi, ká avna skirime e akársave búťa, save kerenas vaj keren e Rrom (no maj feder kecave, save sas vaj si khote, karing bešen).

  2. Ánglal siťár e nejve vorbi taj dikh pe sa e búťa, save keresa e šavourenca.

  3. E maj terne šavoura makhna penge ávri e fenkípura, ká avna kadala búťa, save kerenas vaj keren e Rrom.

  4. E maj phúre šavoura ávri rodena e vorbi pa kado po interneto/phuškerna e žejnendar anda nípo taj serzina e fenkípura/makhna ávri e fenkípura/skirina pa kado dúj trín vorbi.

  5. E šavoura kerna i tábla, ká šona e akársave kárťi taj šona paša le kecave textura/fenkípura, save paša le pasolin.



O EŠP pi dújto trapta

Keťťeberšengo-j/i-j: 11-16 I Trapta: B1-B2

So te avel kísno: Te phuškeren e šavoura paj búťa, save kerenas e Rrom majinti, karing voun bešen, vaj save kerenas khejre/andej Rrom.

Sar te kerel pe i búťi:

        1. Phen, soske búťa keren e Rrom khote, karing bešen e šavoura.

        2. E šavoura keren búťi po dúj vaj po trín. Ávri válastina penge varisoski búťi, so kerenas vaj keren e Rrom, taj rodena pár la variká andej keňvi, po interneto, phuškerna pár la akárká taj kadej varisar.

        3. Taj apal e šavoura vorbina anglaj ávera pa kado taj lena penge perdal, te žutin le ande kado e fenkípura, e plagátura taj kadej varisar. Paša-j fenkípura šona páše vi dúj trín vorbi.

        4. E šavoura vorbina anglaj ávera andi siťárimaski soba pa kado.

        5. E fenkípura taj e textura avna akastime po falo vaj avla andá le kerdi i keňva.

E ĎEJSA TAJ E MULATŠÁGURA
o EšP pi angluni trapta

O EŠP pi dújto trapta

Keťťeberšengo-j/i-j: jékh-i I Trapta: A1-A2

So te avel kísno: Te žanen, kana si e báre mulatšágura, mír-i taj so keren e šavoura pej mulatšágura.

Sar te kerel pe i búťi:

  1. Phuš e šavourendar, save mulatšágura maj but ikren.

  2. Vorbin khetáne pa kodo, kana si kadala mulatšágura (ande savo šon-i, te si kado, kana si o tavasi vaj o milaj vaj o ejso vaj o jivend taj kadej varisar).

  3. E šavoura vorbin pa kodo, sar žan kadala mulatšágura (kana šon pej mesája o techan, ko avla lende vaj kaste žana, si dúj šon khejre, ká naj le škola taj kadej varisar).

  4. Pi tábla skirin tejle e akársave mulatšágura taj šu rrigate kecave, so ikrel feri jékh manuš, o nípo, e žejne, karing voun bešen, sa e žejne taj feri e Rrom.

  5. Ker po báro papiroši o schéma taj skirin khote tejle sa e dešudúj šon taj paša sako šon skirin tejle, sosko mulatšágo ikrel pe taj ko ikrel les.


ANDI ŠKOLA
o EšP pi angluni trapta

O EŠP pi dújto trapta

Keťťeberšengo-j/i-j: jékh-i I Trapta: A1-B2

So te avel kísno: Te žanen ká mindehun trajin e Rrom.

Sar te kerel pe i búťi:

  1. O siťárdo/i siťárdi phuškerel e šavourendar, ká aďejs trajin e Rrom.

  2. Sako šavouro šaj phenel akárso pa kado, so avel leske ando šejro taj te phenel palpále vorba e siťárdoske/a siťárdake.

  3. E šavoura šon khetáne sa e vorbi pa akársave thema – Páše-j paša amáro them, Khote-j opre ká majnem mindík si e báre šila taj kadej varisar.

  4. E šavoura rakhna kadala thema pi kárťa taj šona e cejduli vaj skirina, ká mindehun trajin e akársave Rrom (e Rrom, e Cintura, e Rumungri taj e ávera).

  5. E šavoura roden e vorbi pa kadala thema taj skirina tejle dúj trín vorbi pár le.

  6. E textura si ávri šutte kusa a kárťasa.

o EšP pi angluni trapta

O EŠP pi dújto trapta

Keťťeberšengo-j/i-j: jékh-i I Trapta: A1-B2

So te avel kísno: I Angluni vorba paj Rromengi histórija (khatar avile taj kadej varisar)

Sar te kerel pe i búťi:

  1. Sako šavouro kerla peske i vurma, ká tejle skirija sa, so variso báro pecisajlas leske.

  2. Sako šavouro šaj phenel akárso, so avel leske ando šejro, te len sáma, so sa žanen paj histórija.

  3. O siťárdo/i siťárdi phenla, pa sos aďejs lenca vorbija. I Vorba žala paj Rromengi histórija.

  4. E šavoura dikhen pi kárťa, sar gejle-tar taj ži ká gejle e Rrom khatar i Indija taj andi kárťa skirina tejle sa e báre ďejsa.

  5. O siťárdo/i siťárdi vorbin lenge variso paj Rromengi histórija, ká si a vorba vi tivo taj vi ágor.

  6. E šavoura gindona pe, sar khelna anglaj ávera kado drom, sar gejle-tar e Rrom khatar i Indija, taj sako gindoja pe, kas khelena taj sar žala i vorba, te avel la vi tivo taj vi ágor.

  7. E šavoura tejle skirina penge kadi vorba, ká si a vorba vi tivo taj vi ágor, taj ginna la opre e ávrenge vaj khelna la e ávrenge taj žutina le ande kado e papenki.

So šaj keres inke:

Keťťeberšengo-j/i-j: 11-16 I Trapta: A2-B2

E šavoura halgatin/ginen variso, ká si a vorba vi tivo taj vi ágor, vaj paramiča, ká si tejle skirime, sar mezijas variso, so line e Rrom majinti ando šejro, kana pecisajlas lenge kako taj kako, vaj ká si tejle skirime variso, sar trajinas e Rrom majinti.


PEJ DROMA

o EšP pi angluni trapta

Keťťeberšengo-j/i-j: 6-11 I Trapta: A1

So te avel kísno: Te siťon, sar akársar o manuš šaj utazij.

Sar te kerel pe i búťi:

  1. Sako šavouro šaj phenel akárso, so avel leske ando šejro, te žal i vorba pa kodo, sar akársar o manuš šaj utazij (phujatar, pi picikla, a motorasa, pi samára, a mašinasa taj kadej varisar).

  2. Skirin tejle sako vorba andi kárťa taj ko phendas la.

  3. I kárťa akastin po falo te žanen e šavoura vi maj pálal.

  4. E maj terne šavoura makhna penge ávri o fenkípo pa kado drom taj sa e maj anglune tájura, ká torďile.

  5. E maj phúre šavoura skirina dúj trín vorbi, sar sas voun korkouri pej droma (šaj skirin dúj trín vorbi).

So šaj keres inke:

Gin opre e šavourenge variso, ká si a vorba vi tivo taj vi ágor, sar e Rrom utazinde taj ká šaj šunen e vorbi, save má pinžáren.


O EŠP pi dújto trapta

Keťťeberšengo-j/i-j: 11-16 I Trapta: B1-B2

So te avel kísno: Te keren projekto, mír sas mišto, ká e Rrom trádkernas majinti e vurdonenca taj ká sas kado lengo sokáši.

Sar te kerel pe i búťi:

  1. Vorbin jékh ávrenca paj Rromengi histórija taj pa lenge sokáša taj sar trádkernas majinti e vurdonenca.

  2. Dikh, sar kadala sokáša ikren pe aďejs akárká andi luma.

  3. E šavoura avna khetáne po trín.

  4. Taj kadala trín vorbina jékh ávresa, sar kerna o projekto, sar trádkernas majinti e Rrom e vurdonenca.

  5. Kadala trín musaj te phuškeren e Rromendar, te ginen opre e textura, te roden variso pa kado po interneto taj kadej varisar. Taj sa e vorbi, so tejle chutilna vaj rakhna, musaj te šon andej dúj trín vorbi kadej, te aven skirime rrigate, sar pasolina paša pe.

  6. Kadala trín kerna o plagáto, ká trobundoun te aven vi e fenkípura taj vi e textura. Šaj len perdal vi e kazeti vaj o video.

  7. Kadala trín vorbina anglaj ávera andi siťárimaski soba pa penge projektura.


O TECHAN TAJ E KIRPI
o EšP pi angluni trapta

O EŠP pi dújto trapta

Keťťeberšengo-j/i-j: jékh-i I Trapta: A1

So te avel kísno: Te siťon, sar bušol kaki taj kaki kirpa, so phiravnas e phúre Rrom/Rromňa.



Compartir con tus amigos:
  1   2


La base de datos está protegida por derechos de autor ©bazica.org 2019
enviar mensaje

    Página principal